Bolero in 4/4

Aan het begin van mijn conservatoriumtijd in Den Haag – jong – kreeg ik een partituur in handen. Niet zomaar één, maar de Bolero van Maurice Ravel.
Het was de eerste keer dat ik zo’n partituur las. Überhaupt een partituur las. Geen opname, geen interpretatie, alleen papier, symbolen en stilte. Opdracht van het Koninklijk Conservatorium (KC)

Ravel zelf noemde het werk muzikaal inhoudsloos. En toch... het is uitgegroeid tot een monument.
Twee thema’s. Steeds herhaald, steeds anders gekleurd. Als golven die op het strand blijven komen – herkenbaar, maar telkens met een andere schittering.
Na de twee hese maten van de kleine trom – alsof iemand zachtjes op de deur van de muziek klopt – komt de fluit binnen. Begeleid door een pizzicato en een flageolet op de harp.
Eén stem, een melodie. En dan begint de opbouw: instrument na instrument voegt zich toe, als kleuren op een doek, als stemmen in een menigte, klinkend als een stem. Een eindeloze adem, een cresendo.

Vorig jaar maart keek ik opnieuw naar de film Les Uns et Les Autres.
Daarin klinkt diezelfde Bolero — niet als achtergrondmuziek, maar als Leimotiv. Een muzikale ruggengraat onder een verhaal vol verlies en hoop, over de Jodenvervolging in Parijs.

Het bracht herinneringen terug. Aan die partituur. Aan mijn verwondering.
En ook aan mijn eigen Bolero. Niet in 3/4, zoals Ravel, maar in 4/4. Vier tellen in de maat, niet drie.
Een bewuste keuze. Uit eerbied. Niet om te imiteren, maar om naast hem te mogen staan.
Mijn Bolero wilde een eigen adem, maar met de geest van Ravel op de achtergrond.

Ik bestudeerde hoe hij schreef: hoe hij instrumenten combineerde tot mengkleuren, tot klanklagen waarin de boventonen vanzelf lijken mee te zingen. Hij schilderde met geluid. Met instrumentaties, met mixturen. Naarmate ik meer luisterde, gingen mijn oren meer open. Het wonder van muziek. Door hemzelf als compositie verguisd, door de muziek geaccepteerd. Een geweldige opgave van het KC voor mijn muzikale ontwikkeling.
Ik schreef dus mijn eigen versie, mijn eigen melodie.
En toen vroeg ik me af: zou mijn versie passen onder die legendarische choreografie van Jorge Donn?
Zijn dans op de Bolero — een extase in beweging, een mens die muziek wordt.

Ik probeerde het. En wonderlijk genoeg – of misschien helemaal niet zo wonderlijk – het paste.
Alsof het ervoor geschreven was. Alsof die vierkwartsmaat gewoon had zitten wachten. Mijn versie zie je hier. Ik kon ‘m niet publiceren op YouTube vanwege de rechten, terecht. Maar ik wil ‘m wel beschikbaar maken in mijn privé omgeving. Film en muziek: De Bolero in Vierkwartsmaat.

https://fredvogels.com/video/bolero-in-4-4