Back to Normandy is voor mij een soort geuzenaam geworden. Een naam met veel verdriet en veel vreugde. Back to Normandy luidde een periode in waarin mijn familie een belangrijke rol ging spelen. In allerlei toonsoorten. Om nu uitvoerig uit te leggen wat die toonsoorten precies zijn en wat ze betekenen, laat ik mijn beurt nog even voorbijgaan. Maar Back to Normandy bestaat wel degelijk. Niet alleen als naam, maar ook als muziek. Bijvoorbeeld in dit werk dat ik zoveel jaren geleden componeerde.
Het is een compositie over de landingen in Normandië, juni 1944. Een van de mooiste anekdotes was dat een lid van een Duits orkest de moeite had genomen om de muzikale geheimtaal in de partituur te ontcijferen. Op het moment dat de landing begint, zie je in de film hoe berichten in morse worden overgeseind. Als oud-zendamateur, met een morselicentie, heb ik datzelfde principe in de muziek verwerkt. De berichten hoor je niet alleen, je kunt ze ook ontcijferen.
Zo heb ik meer verborgen citaten in dit werk verwerkt. Denk bijvoorbeeld aan mijn gesprek met een kleinkind van een Duitse militair die vanaf een hoog duin honderden Amerikaanse soldaten doodschoot. Jonge mannen die nooit een kans hebben gehad. Dat machinegeweer hoor je terug in de kleine trom, meedogenloos. Eigenlijk ook meedogenloos voor de slagwerker die het moet spelen. In het middendeel hoor je het afvuren van de kanonnen. Na ieder schot rolt de loop een fractie terug om direct weer naar voren te komen. Dat ritme heb ik in de muziek gevolgd. Het vormt een van de kernmotieven van deze compositie.
Er zitten meer van dat soort verhalen in de partituur. Niet om slim te doen of een puzzel te verstoppen, maar omdat muziek soms iets kan vertellen wat woorden niet kunnen. Wie de geschiedenis kent, hoort misschien iets meer. Wie de geschiedenis niet kent, hoort hopelijk gewoon muziek die ergens over gáát.
Het is prachtig gespeeld door – ja – de Portugese Luchtmachtkapel. En dat blijft toch een bijzondere gedachte: als er nu één land niet heeft meegedaan aan de landingen in Normandië, dan was het Portugal.
In dit filmpje mag je meelezen. Met de nootjes wel te verstaan. Het verhaal heb ik in duizenden records verteld. De muziek vertelt hetzelfde verhaal, maar dan zonder woorden. Misschien is dat wel de eerlijkste taal die ik ken. Misschien is dát wel mijn Back to Normandy.
