Dit verhaal vertelde ik ooit aan iemand die een scherpe analyse had gemaakt van een deel van mijn leven. Mijn dilemma’s over gelijk hebben en gelijk krijgen. En zoals ik later toevoegde: gelijk vinden.

For the record:
gelijk hebben is cognitief,
gelijk krijgen is sociaal,
maar gelijk vinden is relationeel.

Ik leg dat hier uit met een verhaal over een lantaarnpaal. Zo’n ding dat er altijd is en dat je denkt te kennen. Je ziet het elke dag, maar eigenlijk heb je het nooit echt gezien.
Zo leef ik mijn leven, zoals iedereen. Je ziet het. Maar pas later besef je: je had het niet gezien.

-

De lantaarnpaal

Een lantaarnpaal geeft licht. Dat is wat iedereen ziet.

Je kunt uitleggen hoe dat werkt. Er zit een lamp in, er loopt elektriciteit doorheen, en als het donker wordt gaat hij aan. Daarmee verlicht hij de omgeving. Dat klopt technisch gezien.

Maar daarmee begrijp je de lantaarnpaal nog niet echt.

Overdag zie je vooral het ding zelf. De paal, het armatuur. Je loopt er langs zonder erbij stil te staan.

’s Nachts zie je vooral wat hij doet. Dan zie je de straat, het trottoir, een gezicht in het licht. De lantaarnpaal verandert op zo’n moment niet, maar de omgeving wel.

En met die omgeving verandert ook de betekenis, voor ieder persoonlijk.

Voor de één betekent dat licht veiligheid.
Voor een ander is het gewoon handig.
Voor iemand anders is het storend.
En voor weer iemand anders voelt datzelfde licht als controle of eenzaamheid.

Meestal merk je het pas echt als het er niet is, dat licht van die lantaarnpaal.

Dat verschil komt dus niet door de lantaarnpaal. Het komt door het belang, of het besef, van degene die kijkt. Iemand die zich onveilig voelt, ervaart licht anders dan iemand die zich vrij voelt. Iemand die haast heeft, ziet iets anders dan iemand die wil blijven staan. Iemand die niets te vrezen heeft, kijkt anders dan iemand die iets te verliezen heeft. Dat is je beleving. Je eigen beleving.

Je beleving is niet alleen waar en wanneer iets gebeurt,
maar ook wat het voor jou betekent. En dat belang, die beleving, neem je altijd mee, ook als je denkt dat je objectief kijkt.

Daarom praten mensen vaak langs elkaar heen. Ze hebben het over dezelfde lantaarnpaal, maar verdedigen onbewust een ander belang.

Dan gaat het gesprek niet meer over het licht, maar over wat dat licht met hen doet.

Het verhaal van de lantaarnpaal probeert niemand te overtuigen.
Het wil geen gelijk hebben en geen gelijk krijgen.
Het geeft licht, zodat ieder zelf kan zien waar hij staat.
En misschien gaat het daarom niet om gelijk hebben of gelijk krijgen,
maar om gelijk vinden.