Zonder oordeel, niet zonder verantwoordelijkheid: Het is gedrag. 

Een filosofische benadering van mijn muziek

 Ik kijk. Naar mensen, naar hun doen en laten. Naar de buurvrouw die groet of juist niet. Naar de president die tekent met een handtekening die duizenden levens raakt. Naar de man die wordt opgepakt door de politie. En steeds vaker denk ik: het is gedrag.

 Geen groot kwaad. Geen verheven goed. Alleen gedrag. Iets wat voortkomt uit een verleden, uit een gewoonte, uit angst, liefde, een hapering in het hart. Zolang de omgeving dat gedrag maar goed vindt.

 En dan kijk ik naar mezelf. Ook gedrag. Mijn denken, mijn spreken, mijn stilte — allemaal vormen van bewegen in een wereld die beweegt.

 Maar wat gebeurt er met mij als ik alles als gedrag zie?

Wordt de wereld dan begrijpelijker — of juist vreemder? Door het gedrag van mensen dat als ongewenst wordt gezien?

Ontneem ik mensen daarmee hun gezicht, hun ziel, of geef ik ze juist meer ruimte? Worden ze met empathie omarmd door mensen die daar een mening over hebben? Empathie dus? Als goede reden, als glijmiddel?

 Wordt empathie makkelijker als ik niet meer te oordelen hoef?

Of wordt het leger, afstandelijker, alsof ik toekijk hoe een toneelstuk zichzelf uitspeelt zonder dat ik geloof dat het echt is?

 Als ik mijn eigen binnenstem hoor, de stem die vraagt, twijfelt, schrikt of sussend zegt: “het is niet erg, het is gedrag” — praat ik dan nog met mezelf, of ben ik een commentator geworden van mijn eigen bestaan?

 Moet ik mijn interne dialoog aanpassen aan de buitenwereld, aan het gedrag van anderen — of moet ik haar juist bewaren als enige bron van waarachtigheid?

Wat als mijn zwijgen een echo wordt van de ander, en mijn spreken slechts een reactie op dat wat ik niet wil zijn?

 Kan begrijpen ook een vorm van vluchten zijn? Is afstand nemen altijd wijs, of soms gewoon laf?

Wanneer is empathie genoeg, en wanneer moet ik ingrijpen, schreeuwen, kiezen?

 Heb ik invloed — op anderen, op hun gedrag — of is invloed zelf ook maar gedrag?

En als ik geen invloed heb, heb ik dan nog verantwoordelijkheid?

 Mijn werk, muziek en geschiedenis ondervinden weinig empathie, weinig herkenning. Het is te lang geleden, het is niet meer van deze tijd. Vind ik dat erg? Nee, natuurlijk niet. Mijn werk is gedaan, de sporen zijn zichtbaar en onuitwisbaar. Het enige wat ik weleens denk en hoop, is dat anderen het beter zullen doen. Maar dan twijfel ik weer. Mijn invloed heeft het gedrag niet kunnen veranderen. Terugkijkend op decennia werk heb ik dat nooit gekund.

 Ja, het gedrag van oude en nieuwe leiders kon dat wel. Maar heeft dat een betere wereld opgeleverd, ander gedrag? Wie het weet, mag het zeggen.

 Mijn noten en beelden zeggen iets over mijn gedrag. Gedrag gebaseerd op wie ik ben (geworden). Een moreel besef.

Maar ja — wat is dat nou?

https://youtu.be/jKiUtPw1csw?si=vjrmHSYpIrkGD4x3

In deze film met mijn muziek hoor je mijn antwoorden. De foto is Alexandra Dovgan. Zij is niet de verlosser oid. Maar ook zij zoekt. Net als ik.