Ik heb de afgelopen dagen geleerd dat het gevaar van AI niet alleen in de toekomst zit. Niet alleen in banen, privacy, robots of macht. Het gevaar zit ook gewoon thuis, achter een bureau, wanneer je denkt: ik vraag het even aan AI.Ik wilde mijn server vernieuwen. Niet zomaar een hobbydingetje, maar een systeem waarop ruim twintig jaar werk rust. Websites, archieven, gegevens, onderzoek, herinneringen. Alles bij elkaar.Ik stelde vragen. Welke schijf moet ik kopen? Kan ik dit doen? Waar moet ik op letten? AI gaf antwoord. Snel. Overtuigend. Alsof er overzicht was.

Daar ging het mis. Niet op één punt, maar op meerdere punten tegelijk.Ik stelde niet altijd de volledige vraag. Ik zei niet steeds hardop wat er allemaal op het spel stond. Hoe oud het systeem was. Hoeveel werk erop stond. Hoe groot de gevolgen konden zijn van één verkeerde stap.Maar dat is maar de helft van het verhaal.
Ook op goede vragen kwamen soms verkeerde antwoorden. Of antwoorden die te stellig waren. Of antwoorden waarin de risico’s niet duidelijk genoeg werden genoemd. En juist dat is gevaarlijk. Want een mens hoort dan geen twijfel. Die hoort zekerheid. Een goede vakman had misschien gezegd: wacht even. Eerst niets aanraken. Eerst kijken wat je precies hebt. Eerst backup controleren. Eerst risico’s uitsluiten. AI deed dat niet genoeg.Daarom gaat dit niet over schuld alleen. Het gaat vooral over alertheid.Want als AI een verkeerd of onvolledig advies geeft, gaat het gesprek gewoon verder. Maar bij mij begon toen de ellende. Slecht slapen. Denken: hoe heb ik dit kunnen doen? Het ging toch al die jaren goed? Ik had geen AI nodig om mijn server aan de praat te houden. Ik had common sense, geduld en vroeger een goede vriend die leefde van nulletjes en eentjes. God hebbe zijn ziel.

Alles draait inmiddels weer. De websites zijn terug. De server werkt. Maar het gevoel blijft.Ruim twintig jaar werk mag niet afhangen van een antwoord dat zekerder klinkt dan het is.AI kan helpen. Zeker. Maar bij beslissingen met grote gevolgen moet iedereen op de rem blijven staan. De gebruiker, maar ook AI zelf. Eerst controleren. Eerst veiligstellen. Eerst nadenken. Eerst zeggen wat je niet zeker weet.Want AI kan veel antwoorden geven. Maar niet altijd het goede antwoord.En zeker niet zonder gevolgen voor de mens die erop vertrouwt.
Hoe dan ook, alle websites draaien weer. En misschien was dat wel het onverwachte cadeau van deze kleine ramp. Ik zag opnieuw wat er in al die jaren is ontstaan. Met nog meer genoegen draaide ik een muziekje van Rabin. Ik wandelde virtueel over Père-Lachaise. Ik zag 250.000 records hun verhalen over de Tweede Wereldoorlog vertellen. Ik keek weer naar buurtfoto’s, filmpjes en oude stukken die ik ooit schreef. Jan van Gilse wacht nog steeds op antwoord. Mijn verhalen over mijn oude woonplaats worden nog steeds gelezen. Bach wacht. Net als mijn memoires. Misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste les. Niet dat AI fouten maakt. Mensen maken die ook. Maar dat je soms pas beseft wat iets waard is wanneer je even denkt dat je het kwijt bent. Er ligt nog genoeg werk te wachten.