Erelijst

Al jaren heb ik één motto:

Als je naam niet meer genoemd wordt, besta je niet meer.

En al jaren probeer ik dat vreselijke idee te bestrijden. Niet voor mezelf, maar voor al die mensen die langzaam uit het geheugen dreigen te verdwijnen.

Op history.fredvogels.com staan inmiddels vele tienduizenden namen. Vandaag is daar een belangrijke update bijgekomen: de Erelijst van Gevallenen 1940-1945.

Op erelijst.nl staat:

Sinds 1960 ligt in de hal van ingang Binnenhof 1a van de Tweede Kamer der Staten-Generaal de Erelijst van Gevallenen 1940-1945. Dit document bevat de namen van degenen die in de Tweede Wereldoorlog als militair of als verzetsstrijder voor het Koninkrijk der Nederlanden zijn gevallen. Iedere dag wordt door een medewerker van de Tweede Kamer een pagina omgeslagen, zodat voor het publiek nieuwe namen te zien zijn.

Het verschil met mijn lijst is dat ik heb geprobeerd deze namen verder zichtbaar te maken.

Niet alleen als tekst.
Niet alleen als rij in een database.
Maar ook in hun geografische en historische werkelijkheid.

Waar gegevens bekend waren, heb ik geprobeerd de plaats van overlijden of de rustplaats op een kaart te markeren. Wie door deze database bladert, ziet hoe deze levens en sterfplaatsen verspreid liggen over de hele wereld. Soms dichtbij. Soms ver weg. Soms op een plek waar je niet meteen aan denkt bij de Nederlandse oorlogsgeschiedenis.

Door ook de datum van overlijden zichtbaar te maken, ontstaat er context. Je ziet niet alleen dát iemand is gestorven, maar ook wanneer. In welke fase van de oorlog. In welke omstandigheden. In welke beweging van geweld, verzet, bevrijding of onderdrukking.

Zo wordt een naam weer iets meer dan een naam.

Een plek.
Een datum.
Een spoor.
Een mens.

Het zijn er tienduizenden.
Maar het blijft één naam tegelijk.