Het naspel met Zwarte Pieten is in volle gang, het voorspel met de Heilige Boontjes staat op het punt van beginnen. En natuurlijk: de Beste Stuurlui staan alweer aan wal, driftig zwaaiend met hun meningen en moraal.

Wie de moeite neemt om eerdere kabinetsvallen terug te kijken, herkent het script moeiteloos. Het patroon is bekend, de rollen zijn verdeeld. Omroepen, opiniemakers en publiek – ze hebben geen repetitie nodig om hun tekst op te zeggen. Ze kennen hun cues. De show draait, zoals altijd, op volle toeren.

Maar één cruciaal aspect wordt steevast onderschat in dit politieke koningsdrama: de rol van Wilders zelf. Niet zijn scherpe oneliners of debatvaardigheid, niet zijn vermogen om onhaalbare doelen als realistisch te verkopen. Nee, het gaat om de diepere laag: de psychologische werkelijkheid waarin deze man al decennia leeft.

Stel je eens voor: jarenlang onder constante dreiging, zonder huiselijk leven, zonder vrijheid. Zo'n bestaan vormt een mens. De psyche raakt geconditioneerd om alles te beschouwen vanuit dreiging, controle, wantrouwen. Elk gebaar, elke beslissing, elke onderhandeling is daarop gestoeld. Wie hem benadert als een gewone politieke partner, begrijpt het spel simpelweg niet.

Zijn partij heeft slechts één lid: hijzelf. De ultieme bescherming tegen verraad. Geen interne democratie, geen fractievergadering met tegenspraak, alleen het echoënd oordeel van de leider zelf. En in die echokamer wordt geen tegenspraak geduld.

Toch doen politieke tegenstanders alsof hij een normale collega is. Alsof er niets bijzonders is aan deze man, die oprecht geen compassie toont, geen mededogen, en – belangrijker nog – geen enkele vorm van zelfreflectie kent. Als zijn gedrag in het Wetboek van Strafrecht beschreven stond, zou de diagnose snel gevolgd worden door TBS.

Maar dan is er nog de kiezer. De honderdduizenden die voor hem kiezen. Hoe verklaar je dat? Groepsgedrag. Denk aan lemmingen die massaal de afgrond in rennen. Of aan zwermen spreeuwen die in perfecte harmonie lijken te bewegen, gestuurd door een onzichtbare dirigent.

En dus stellen we de onvermijdelijke vraag: gaan we dit opnieuw meemaken?

Het antwoord is eenvoudig.

Ja.